Mooiste bezienswaardigheden in Vitoria-Gasteiz - Wat te doen in Vitoria-Gasteiz?

Ontdek de beste bezienswaardigheden in Vitoria-Gasteiz

Vitoria-Gasteiz is de hoofdstad van Baskenland, ruim tweehonderdvijftigduizend inwoners op het Baskische plateau. Het centrum, de amandelvormige Almendra, is een middeleeuws netwerk rond een gotische kathedraal die je tijdens de restauratie van binnen kunt bekijken, het project dat schrijver Ken Follett inspireerde voor zijn roman Wereld zonder einde. Aan de rand ligt de Anillo Verde, een groene gordel die de stad in tweeduizend en twaalf de titel European Green Capital opleverde. Minder bekend dan Bilbao en San Sebastián, en juist daarom een goede stop.

Inleiding tot Vitoria-Gasteiz

Vitoria-Gasteiz ligt landinwaarts in het zuiden van Baskenland, op ongeveer vijfhonderdvijftig meter hoogte, zo’n vijfenzestig kilometer ten zuiden van de Cantabrische kust. Het klimaat is daardoor koeler in de winter en droger in de zomer dan aan de kust. Geen zee, wel veel groen.

De stad heeft twee gezichten. Het oude centrum, de Casco Medieval, ligt op een heuvel rond de Catedral de Santa María. Daaromheen liggen de achttiende- en negentiende-eeuwse uitbreiding met neoklassieke pleinen en de moderne stad, met de Anillo Verde als groene gordel om het geheel. Als bestuurlijke hoofdstad van Baskenland heeft ze een rustiger tempo dan Bilbao of San Sebastián.

Achtergrond en geschiedenis van Vitoria-Gasteiz

De stad begint officieel in elfhonderdeenentachtig, toen koning Sancho VI van Navarra de heuvelnederzetting Gasteiz stadsrechten (fueros) verleende en haar Nova Victoria noemde. De heuvel domineerde de handelsroute tussen het Castiliaanse binnenland en de Cantabrische havens, en het amandelvormige stratenpatroon van de Casco Medieval gaat direct terug op deze twaalfde-eeuwse stichting. In twaalfhonderd verloor Navarra de stad aan Castilië.

Het tweede grote moment is de Slag bij Vitoria op eenentwintig juni achttienhonderddertien. In de slotfase van de Spaanse Onafhankelijkheidsoorlog versloeg de Britse hertog van Wellington hier het leger van koning Jozef Bonaparte, broer van Napoleon, en beëindigde zo het Franse bewind in Spanje. Beethoven schreef datzelfde jaar ter ere van de overwinning de compositie Wellingtons Sieg. Op de Plaza de la Virgen Blanca staat een monument dat de slag herdenkt.

Lang bleef de plateau-stad in de schaduw van het industriële Bilbao. Dat veranderde in negentienhonderdtachtig: na de terugkeer van de democratie en de oprichting van de autonome regio Baskenland werd Vitoria-Gasteiz de hoofdstad, op neutraal terrein tussen Bilbao en San Sebastián. Sindsdien zetelen hier het Baskische parlement en de regering (Eusko Jaurlaritza). De laatste decennia heeft de stad zich heruitgevonden rond duurzaamheid: de Anillo Verde en investeringen in water en biodiversiteit leverden in tweeduizend en twaalf de titel European Green Capital op.

De top 10 bezienswaardigheden in Vitoria-Gasteiz

Casco Medieval (de amandel van Vitoria)

De Casco Medieval, lokaal de Almendra (amandel) om haar vorm, ligt op een heuvel boven de moderne stad. Het stratenpatroon gaat terug op de twaalfde-eeuwse stichting: concentrische straten als ringen om de Catedral de Santa María, gevormd door de oude stadsmuur die aan de noordkant nog deels overeind staat. De straatnamen verwijzen naar de ambachten die er zaten, zoals Cuchillería (messenmakers) en Zapatería (schoenmakers). Van de oude paleizen zijn het Palacio de Villa Suso uit vijftienhonderdtachtig en het renaissancistische Palacio Escoriaza-Esquibel open voor publiek. Aan de noordrand kun je de Muralla uit de elfde tot dertiende eeuw belopen, en bij het Catedral ligt de Plaza del Machete, genoemd naar het hakmes waarop de procurador tot in de negentiende eeuw zijn eed aflegde. Reken op een halve dag.

Bezoekdetails: Altijd vrij toegankelijk. Beste in late namiddag. Goede schoenen voor de kasseien.

Catedral de Santa María (Abierta por obras)

De Catedral de Santa María is de oude kathedraal, vanaf het einde van de twaalfde eeuw gebouwd als onderdeel van de stadsmuur, een van de eerste gotische kerken in Spanje. In de twintigste eeuw verschoven de funderingen en moest de zwaar beschadigde kerk in negentienhonderdvierennegentig sluiten. In tweeduizend startte het vernieuwende project Abierta por obras, geopend tijdens de werken: in plaats van jaren dicht te gaan, bezoek je de kathedraal met helm op terwijl de restauratie doorloopt, over loopbruggen langs de steigers van de crypten tot de toren. Het concept werd internationaal model.

De Welshe schrijver Ken Follett bezocht de kathedraal meermaals tijdens de restauratie. Die ervaring inspireerde zijn roman Mundo sin fin (Wereld zonder einde) uit tweeduizend en zeven, en bij de ingang staat sinds tweeduizend en acht een bronzen beeld van hem.

Bezoekdetails: Rondleidingen op reservering via fundacioncatedral.org, in het Spaans, Baskisch en Engels. Reken op anderhalf uur inclusief crypten en toren. Helm wordt verstrekt. Niet geschikt bij hoogtevrees of mobiliteitsproblemen.

Plaza de la Virgen Blanca

De Plaza de la Virgen Blanca is het belangrijkste plein, een onregelmatige, licht hellende ruimte die ontstond door de afbraak van een stuk stadsmuur in de zestiende eeuw. Aan de noordkant staat de Iglesia de San Miguel uit de veertiende eeuw, met in de gevel de gotische beeltenis van de Virgen Blanca, patroonheilige van de stad. In het midden staat het Monumento a la Batalla de Vitoria uit achttienhonderdzevenenzeventig, een gevleugelde overwinningsfiguur op een zuil die de Slag bij Vitoria van eenentwintig juni achttienhonderddertien herdenkt.

Op vier augustus beginnen hier de Fiestas de la Virgen Blanca. Vanaf de toren van San Miguel daalt de pop Celedón aan een kabel af naar het balkon van het oude stadhuis. Daarna feesten tienduizenden mensen tot negen augustus door.

Bezoekdetails: Altijd vrij toegankelijk. Tijdens Fiestas de la Virgen Blanca (vier tot negen augustus) extreem druk; reserveer accommodatie ruim van tevoren.

Plaza de los Fueros

De Plaza de los Fueros is een van de bekendste hedendaagse pleinen van Spanje, tussen negentienhonderdnegenenzeventig en negentienhonderdeenentachtig ontworpen door beeldhouwer Eduardo Chillida en architect Luis Peña Ganchegui, aan de zuidrand van het oude centrum. Het is een trapsgewijze, ingegraven driehoek met aan één kant een zigzaggende muur in ongepolijste blokken roze graniet, met ingewerkte sculpturen van Chillida en een fronton waarop het balspel pelota wordt gespeeld.

Aanvankelijk vonden bewoners het koud, maar inmiddels hoort het bij het stadsleven, met markten, concerten en pelota. Het Artium-museum ligt op vijf minuten lopen.

Bezoekdetails: Altijd vrij toegankelijk. Vaak markten op zaterdag. Reken op een halfuur.

Catedral Nueva (María Inmaculada)

De Catedral Nueva, officieel de Catedral de María Inmaculada, is een van de grootste in Spanje gebouwde religieuze gebouwen van de twintigste eeuw. De plannen ontstonden eind negentiende eeuw, toen de Catedral de Santa María te klein werd. De eerste steen ging in negentienhonderdzeven, maar door de Burgeroorlog en geldgebrek duurde de bouw tot negentienhonderdnegenenzestig. Het is neogotisch, met drie portalen, een roosvenster en twee nooit voltooide torens.

Het interieur is enorm: vijfennegentig meter lang, eenenveertig breed en gewelven van vijfendertig meter hoog. Onder de kerk ligt een crypte met een klein religieus museum, en via de rondleiding Walk on the Roof loop je over het dak met uitzicht over stad en bergen. De middeleeuwse Catedral Vieja ligt tien minuten lopen verderop.

Bezoekdetails: Vrij toegankelijk voor het schip, kleine toegangsprijs voor crypte en museum. Walk on the Roof-tour op reservering, alleen in voor- en najaar. Reken op een uur.

Plaza de España (Plaza Nueva)

De Plaza de España, lokaal Plaza Nueva, is het neoklassieke plein van de stad, aangelegd tussen zeventienhonderdeenentachtig en zeventienhonderdeenennegentig naar ontwerp van Justo Antonio de Olaguíbel. Het is een perfect vierkant met aan alle vier zijden arcaden, een van de gaafste voorbeelden van laat-achttiende-eeuwse stedenbouw in Spanje. Onder de arcaden zitten klassieke cafés en de oude apotheek; aan de zuidzijde het Ayuntamiento (stadhuis), vanaf wiens balkon de Fiestas de la Virgen Blanca worden geopend. Aan de noordzijde loopt het plein over in de Plaza de la Virgen Blanca.

Op zondagochtend is er een kleine vlooienmarkt met postzegels, munten en boeken.

Bezoekdetails: Altijd vrij toegankelijk, aansluitend op de Plaza de la Virgen Blanca.

Artium - Museum voor Hedendaagse Kunst van Baskenland

Het Artium is het belangrijkste museum voor moderne en hedendaagse kunst van Baskenland, geopend in tweeduizend en twee in een omgebouwd busstation aan de Calle Francia, tien minuten ten zuiden van de Casco Medieval. Het ligt grotendeels ondergronds, met daarboven een groen plein. De vaste collectie telt ongeveer drieduizend werken van vooral Baskische en Spaanse kunstenaars uit de twintigste en eenentwintigste eeuw, met namen als Jorge Oteiza, Eduardo Chillida en Antoni Tàpies.

Het museum staat ook bekend om zijn wisseltentoonstellingen met jonge Baskische kunstenaars. De prijzen zijn bescheiden en op woensdag is de toegang gratis.

Bezoekdetails: Geopend van dinsdag tot zondag. Bescheiden toegangsprijs, gratis op woensdag. Reken op anderhalf uur.

Museo de Bellas Artes en Museo de Armería

Vitoria-Gasteiz heeft twee musea voor liefhebbers van klassiekere kunst. Het Museo de Bellas Artes de Álava zit in het Palacio de Augustín-Zulueta, een neorenaissancistisch herenhuis uit negentienhonderdtwaalf, een paar minuten van het Artium. De collectie loopt van zestiende-eeuwse Spaanse religieuze kunst tot twintigste-eeuwse Baskische schilders als Ignacio Zuloaga en Aurelio Arteta.

Een paar honderd meter verderop ligt het Museo de Armería de Álava, het wapenmuseum in een paviljoen in een park, met bewapening van de prehistorie tot de twintigste eeuw, waaronder voorwerpen uit de Slag bij Vitoria van achttienhonderddertien. Beide zijn klein en weinig bezocht, samen zo’n twee uur. In hetzelfde park ligt ook het Museo Fournier de Naipes, gewijd aan speelkaarten, want Vitoria was lang een centrum van speelkaartenproductie.

Bezoekdetails: Beide geopend van dinsdag tot zondag, gratis toegang. Reken op een uur per museum.

Anillo Verde en Salburua-wetlands

De Anillo Verde (Groene Ring) is een netwerk van zes grote parken dat de stad als een gordel omarmt, bijna duizend hectare groen. Het project begon eind jaren tachtig met het herstellen van vervuilde randgebieden en moerassen, nu verbonden door meer dan dertig kilometer fiets- en wandelpaden.

Het bekendste deel is Salburua, een wetland aan de oostkant. Wat eens een uitgedroogd moeras was, is in de jaren negentig hersteld tot waterrijk natuurgebied. Salburua telt nu meer dan tweehonderd vogelsoorten, waaronder lepelaars, reigers en in de winter overwinterende ganzen, en damherten die in een omheind deel grazen. Het Ataria-bezoekerscentrum geeft uitleg en heeft een terras met uitzicht. Andere onderdelen zijn het bos van Armentia in het zuiden (met een romaanse basiliek uit de twaalfde eeuw) en de parken Olarizu, Zabalgana en Zadorra. Dit groenbeleid leverde Vitoria-Gasteiz in tweeduizend en twaalf de titel European Green Capital op.

Bezoekdetails: Altijd vrij toegankelijk, gratis. Bezoekerscentrum Ataria open van dinsdag tot zondag. Beste in de ochtend voor vogels en damherten.

Pintxos op Calle Cuchillería (Cuchi)

De Calle Cuchillería, lokaal Cuchi, is de pintxos-straat van Vitoria-Gasteiz: een smalle kasseistraat aan de oostzijde van de Casco Medieval die zich ’s avonds met locals vult. De pintxos-cultuur is minder bekend dan die van San Sebastián of Bilbao, maar de kwaliteit is hoog en het is rustiger. Je bestelt er een glas txakoli of Rioja bij een paar pintxos van de toonbank.

Bekendste adres is PerretxiCo, driemaal winnaar van het Campeonato Nacional de Pinchos. Reken op twintig tot dertig euro per persoon (meer adressen bij de restaurants hieronder).

Bezoekdetails: Pintxos-bars dagelijks open vanaf zeven uur ’s avonds. Geen reservering nodig. Topavonden donderdag tot zaterdag.

Reistips voor Vitoria-Gasteiz

Beste tijd om Vitoria-Gasteiz te bezoeken

Eind mei tot begin september is de beste periode, met dagtemperaturen rond de twintig tot vijfentwintig graden. Op vijfhonderdvijftig meter hoogte is Vitoria-Gasteiz koeler en droger dan Bilbao en San Sebastián. Van vier tot negen augustus zijn de Fiestas de la Virgen Blanca; reserveer dan ruim vooraf. De winter is koud voor Spaanse begrippen.

Vervoersopties van en naar Vitoria-Gasteiz

De dichtstbijzijnde luchthaven is Bilbao (BIO), vijfenvijftig kilometer ten noorden; KLM vliegt jaarrond direct vanaf Schiphol. Vanaf Bilbao Airport rijdt een directe bus (La Unión) in iets meer dan een uur naar het busstation. Vanuit Madrid rijdt Renfe meerdere directe Alvia-treinen per dag in ongeveer drie uur. Voor dagtrips naar de Rioja Alavesa is een huurauto handig, maar in de stad niet nodig: het centrum is grotendeels autovrij en fietsvriendelijk.

Praktische tips

Vitoria-Gasteiz is compact en op een dag te voet te verkennen; alle hoofdattracties liggen binnen twee kilometer. De kasseien in de Casco Medieval zijn glad bij regen, dus draag stevige schoenen. Spaans en Baskisch (Euskara) zijn beide officieel. Reserveer de Catedral de Santa María (Abierta por obras) ruim vooraf via fundacioncatedral.org, want in drukke periodes zijn de plekken weken vooruit vol.

Accommodatie in Vitoria-Gasteiz

Vitoria-Gasteiz heeft een rustig hotelaanbod, vooral gericht op zakenreizigers en weekendbezoekers. De aardigste adressen liggen in en rond de Casco Medieval, met kleine boutique hotels in gerestaureerde paleizen. Het Silken Ciudad de Vitoria en het NH Canciller Ayala zijn comfortabele middenklasse-opties in de negentiende-eeuwse uitbreiding. Bijzonder is het Parador de Argómaniz, vijftien kilometer ten oosten, in een zestiende-eeuws paleis waar Napoleon ooit overnachtte. De prijzen liggen doorgaans lager dan in Bilbao of San Sebastián, behalve tijdens de Fiestas.

Restaurants in Vitoria-Gasteiz

De Baskische keuken is een van de meest gewaardeerde van Spanje. In Vitoria-Gasteiz is de signatuur landinwaartser dan aan de kust: meer vlees en wild, met gerechten als perretxikos (bospaddenstoelen) en pochas (witte bonen). Naast pintxos proef je klassiekers als bacalao al pil-pil en txuleta (grote gegrilde T-bone).

• PerretxiCo: Bekendste pintxos-bar op de Calle Cuchillería, driemaal winnaar van de nationale pintxo-wedstrijd.
• Sagartoki: Op de Calle Eduardo Dato, innovatieve pintxos met moleculaire technieken; de pintxo van gefrituurd ei is een klassieker.
• Asador Matxete: Klassieke asador in een herenhuis, gespecialiseerd in gegrild vlees en vis op houtskool.
• Toloño: Pintxos-bar op de Plaza de la Virgen Blanca met een grote selectie koude en warme pintxos.
• Arkupe: Klassiek restaurant in de Casco Medieval met gerechten als bacalao, pochas en txuleta en een goede Rioja Alavesa-wijnkaart.

Dagtrips vanuit Vitoria-Gasteiz

Bilbao

Bilbao ligt op honderd kilometer ten noorden, een goed uur per auto of bus (ALSA, ieder uur). De grootste stad van Baskenland staat bekend om het Guggenheim Museum van Frank Gehry en de pintxos-bars in Casco Viejo.

San Sebastián

San-Sebastian ligt op honderdtien kilometer ten noordoosten, iets meer dan een uur rijden. De Baskische badplaats aan de Atlantische kust is beroemd om de boogvormige Playa de la Concha en haar sterrenrestaurants. Als dagtrip krap; een overnachting maakt het completer.

Pamplona

Pamplona ligt op honderd kilometer ten oosten, iets meer dan een uur rijden. De hoofdstad van Navarra is bekend van de stierenrennen tijdens de Sanfermines (zes tot veertien juli), maar heeft daarbuiten een middeleeuws centrum met de gotische kathedraal en de oude citadel.

Logroño

Logrono ligt op vijfentachtig kilometer ten zuidwesten, iets meer dan een uur rijden, en is de hoofdstad van wijnregio La Rioja, met een oud centrum rond de pintxos-straat Calle Laurel. Combineer met de bodega’s in de Rioja Alavesa (Laguardia, Elciego met de Frank Gehry-bodega Marqués de Riscal), vooral voor wijnliefhebbers een aanrader.

Conclusie

Vitoria-Gasteiz is de minst bezochte van de drie Baskische hoofdsteden, en juist dat maakt haar interessant. De amandelvormige Casco Medieval met de Catedral de Santa María en haar Abierta por obras-project, de Plaza de la Virgen Blanca met haar monument voor de Slag bij Vitoria en de moderne pleinen van Eduardo Chillida vullen twee tot drie dagen. Daarbuiten ligt de Anillo Verde met de Salburua-wetlands, goed voor de titel European Green Capital. Combineer haar met Bilbao, San Sebastián en de Rioja Alavesa, of bezoek haar als rustige tegenhanger van de kust.

Veelgestelde Vragen