Mooiste bezienswaardigheden in El Escorial - Wat te doen in El Escorial?

Ontdek de beste bezienswaardigheden in El Escorial

El Escorial ligt op zo’n vijftig kilometer ten noordwesten van Madrid, tegen de zuidflank van de Sierra de Guadarrama. Het hele dorp draait om een gebouw: het Real Monasterio de San Lorenzo, het granieten klooster-paleis dat koning Filips II tussen 1563 en 1584 liet bouwen. Het is een van de grootste bouwwerken uit de Spaanse renaissance, tegelijk klooster, paleis, basiliek, bibliotheek en grafkelder van de Spaanse koningen. Sinds 1984 staat het op de UNESCO-werelderfgoedlijst. Veel reizigers doen El Escorial als dagtrip vanuit Madrid, maar wie blijft slapen ontdekt ook de tuinen, de bossen en de bergen eromheen. Voor wie het keizerlijke Spanje wil zien zonder het stadse drukke van de hoofdstad, is dit een logische stop.

Inleiding tot El Escorial

El Escorial ligt in het noordwesten van de provincie Madrid, op ruim duizend meter hoogte tegen de Sierra de Guadarrama. Eigenlijk gaat het om twee plaatsen die naadloos in elkaar overlopen. Beneden, bij het treinstation, ligt El Escorial. Boven, rond het klooster, ligt San Lorenzo de El Escorial, met de meeste hotels, terrassen en winkels. Als mensen het over een bezoek hebben, bedoelen ze bijna altijd dat bovendorp met het reusachtige klooster-paleis erin.

De ligging maakt veel goed. Achter het klooster rijzen de bergen op, vaak met sneeuw in de winter, en eromheen liggen eiken- en pijnboombossen. Door de hoogte is het hier altijd wat koeler dan in Madrid, en dat was precies de reden waarom de Spaanse koningen het oord uitkozen als zomerverblijf. Het granieten klooster domineert alles, maar het dorp eromheen is aangenaam met zijn brede pleinen, een oud overdekt theater en een paar mooie tuinpaviljoens.

Voor wie het kan past El Escorial goed in een rondreis door Centraal-Spanje. Het ligt op steenworp van Madrid, maar ook van Avila en Segovia, allebei UNESCO-steden met een heel eigen sfeer. Je kunt het klooster in een paar uur doen, maar je kunt er ook een dag rond hangen, een wandeling de bossen in maken en ’s avonds rustig op een terras gaan zitten als de dagjesmensen vertrokken zijn. Het is geen zon-en-strandbestemming, maar wel een van de markantste plekken van het binnenland.

Achtergrond en geschiedenis van El Escorial

De geschiedenis van El Escorial begint met een veldslag. In 1557 versloeg het Spaanse leger de Fransen bij Saint-Quentin, op de naamdag van Sint Laurentius. Koning Filips II beloofde uit dankbaarheid een gebouw aan die heilige te wijden, en dat werd het Real Monasterio. De bouw begon in 1563 en duurde eenentwintig jaar, tot 1584. De eerste architect was Juan Bautista de Toledo, die het strenge basisontwerp neerzette. Na zijn dood nam Juan de Herrera het over, en hij gaf het complex de kale, monumentale stijl die later het herreriano werd genoemd.

Filips II wilde geen pronkpaleis, maar een gebouw dat klooster, residentie en grafkelder in een verenigde. Hij liet er een privevertrek inrichten met een venster dat uitkeek op het hoofdaltaar van de basiliek, zodat hij vanuit zijn bed de mis kon volgen. Daar stierf hij ook in 1598. Het klooster werd het hart van het Spaanse rijk op het hoogtepunt van zijn macht, toen Spanje grote delen van Amerika, de Nederlanden en stukken van Italie beheerste.

Eeuwenlang bleef het complex in gebruik als koninklijk verblijf en als laatste rustplaats van de Spaanse vorsten. De Bourbon-koningen die in de achttiende eeuw aan de macht kwamen, voegden weeldiger vertrekken toe en lieten in de bossen eromheen tuinpaviljoens bouwen. In de negentiende eeuw raakte het klooster door oorlogen en confiscaties tijdelijk in verval, maar het werd later in ere hersteld.

Vandaag wordt het klooster nog altijd bewoond door een kleine gemeenschap monniken, en een deel doet dienst als museum en als school. Het pantheon onder de basiliek vult zich nog steeds: bijna alle Spaanse koningen sinds Karel V liggen hier begraven. El Escorial is daarmee geen monument dat in de zestiende eeuw is blijven steken. De band met de Spaanse monarchie loopt door tot in onze tijd.

De top 10 bezienswaardigheden in El Escorial

Real Monasterio de San Lorenzo de El Escorial

Het Real Monasterio is het complex waar alles om draait, een reusachtig rechthoekig gebouw van grijs graniet dat tussen 1563 en 1584 verrees in opdracht van Filips II. Van buiten oogt het streng en bijna kaal, met lange muren en torens op de hoeken, maar juist die soberheid maakt indruk. Het is tegelijk klooster, paleis, basiliek, pantheon, bibliotheek en school, allemaal verenigd onder een dak. Architect Juan Bautista de Toledo zette de lijnen uit, Juan de Herrera maakte het af en gaf het de stijl die later naar hem werd vernoemd.

De plattegrond is geen toeval. Volgens de overlevering verwijst het roosterachtige stratenplan met de vele binnenplaatsen naar het rooster waarop Sint Laurentius de marteldood stierf, de heilige aan wie Filips het gebouw wijdde na de slag bij Saint-Quentin in 1557. Of dat verhaal helemaal klopt blijft de vraag, maar het past wel bij de gedachte achter het complex: een gebouw dat tegelijk vroomheid en koninklijke macht moest uitstralen.

Sinds 1984 staat het hele complex op de UNESCO-werelderfgoedlijst. Je loopt langs een vaste route door de hoogtepunten, en omdat het zo groot is, reken je voor een goed bezoek op een halve dag. Begin bij de kassa en neem de tijd, want de afstanden binnen zijn groter dan je denkt.

Bezoekdetails: Geopend van dinsdag tot zondag, gesloten op maandag. Toegangsprijs rond de twaalf à dertien euro voor het hele complex. Reken op een halve dag. Het klooster ligt midden in San Lorenzo de El Escorial, op loopafstand van de bushalte.

Basilica del Monasterio

De basiliek is het middelpunt van het complex, een hoge granieten kerk met een koepel die bijna negentig meter de lucht in gaat. Binnen is het sober en monumentaal tegelijk, met dikke pilaren, een ruime middenbeuk en weinig van de overdaad die je in veel Spaanse kerken ziet. Die strakheid hoort bij de stijl die Filips II voor het hele gebouw voor ogen had.

Boven het hoofdaltaar staat een groot retabel, en aan weerszijden daarvan zie je de vergulde bronzen cenotafen van de families van Karel V en Filips II. De biddende koninklijke figuren werden gemaakt door de Italiaanse beeldhouwer Pompeo Leoni en zijn een van de blikvangers van de kerk. Vanuit het privevertrek van Filips, dat aan de basiliek grenst, kon de koning rechtstreeks op dit altaar uitkijken.

De basiliek is een logisch beginpunt van je rondgang, want vanaf hier vertakken de andere ruimtes zich. Neem de tijd om naar boven te kijken: de gewelven en de koepel geven een goed gevoel voor de schaal waarop hier gebouwd is.

Bezoekdetails: Onderdeel van het kloostercomplex, inbegrepen bij het toegangsticket. Reken op een halfuur. Sober maar imposant, let op de cenotafen van Leoni naast het altaar.

Real Biblioteca

De koninklijke bibliotheek is voor veel bezoekers het mooiste van het hele klooster. Het is een lange, hoge zaal met een tongewelf dat van boven tot onder beschilderd is met frescos van de zeven vrije kunsten, gemaakt door de Italiaanse schilder Pellegrino Tibaldi. Je loopt binnen, kijkt omhoog en begrijpt meteen waarom deze ruimte tot de mooiste renaissancebibliotheken van Europa wordt gerekend.

Een opvallend detail: de oude boeken staan met de bladsnede naar buiten in de kasten, niet met de rug. Dat was in de tijd van Filips de gangbare manier om ze te bewaren, en het geeft de zaal een eigen, gouden gloed. De collectie telt duizenden oude handschriften en gedrukte werken, waaronder zeldzame Arabische, Latijnse en Griekse manuscripten die Filips II en zijn opvolgers bijeenbrachten.

De zaal zelf bewandel je in een kwartiertje, maar je blijft makkelijk langer hangen om naar de plafondschilderingen en de globes en meetinstrumenten in het midden te kijken. Het is een rustige ruimte, en als het even niet druk is, hoor je hier vooral je eigen voetstappen.

Bezoekdetails: Onderdeel van het kloostercomplex, inbegrepen bij het ticket. Reken op een kwartier tot twintig minuten. Let op het beschilderde tongewelf en de boeken met de snede naar buiten. Fotograferen is binnen meestal niet toegestaan.

Panteon de los Reyes

Onder de basiliek ligt het Panteon de los Reyes, de grafkelder van de Spaanse koningen. Het is een achthoekige barokke ruimte, voltooid in 1654, helemaal uitgevoerd in donker marmer, jaspis en verguld brons. Je daalt een trap af en komt in een verrassend rijke en sombere ruimte terecht, in scherp contrast met de kale strakheid van de rest van het gebouw.

Langs de wanden staan de sarcofagen opgestapeld, vrijwel allemaal identiek, met de koningen aan de ene kant en hun gemalinnen aan de andere. Bijna elke Spaanse vorst sinds Karel V ligt hier, een doorlopende rij die tot in de moderne tijd reikt. Het maakt indruk om al die namen op een plek bij elkaar te zien, eeuwen Spaanse geschiedenis in een ruimte van een paar meter breed.

Vlakbij ligt het Panteon de los Infantes, een groter en lichter geheel waar prinsen, prinsessen en koninginnen liggen die geen koning ter wereld brachten. Daar staat ook een opvallende ronde tombe voor de kinderen die jong stierven. Beide pantheons horen bij het standaardbezoek en liggen op de route.

Bezoekdetails: Onderdeel van het kloostercomplex, inbegrepen bij het ticket. Reken op twintig minuten voor beide pantheons samen. Je daalt een trap af, dus minder geschikt als slecht ter been. Een ingetogen, drukke plek; vroeg in de ochtend is het er rustiger.

Jardin de los Frailes

De Jardin de los Frailes, de monnikentuinen, liggen langs de zuidgevel van het klooster. Het zijn strak aangelegde tuinen met geschoren buxushagen, terrassen, vijvers en lanen, precies zo geometrisch als je bij dit gebouw zou verwachten. Ze werden aangelegd zodat de monniken er konden wandelen, lezen en mediteren, en die rust hangt er nog steeds.

Vanaf de terrassen kijk je uit over de dehesa, het open weidelandschap met verspreide eiken, en over het bos van La Herreria dat zich onder het klooster uitstrekt. Het contrast tussen de strakke hagen vlakbij en het golvende landschap eronder maakt deze plek tot een van de mooiste hoeken van het complex. Het granieten klooster torent erboven uit, wat fraaie doorkijkjes oplevert.

De tuinen zijn een fijne plek om even bij te komen na de lange route binnen. Loop een rondje, ga op een muurtje zitten en geniet van de lucht. In de lente en de herfst, als het niet te warm is, is het hier op zijn aangenaamst.

Bezoekdetails: Toegankelijk vanaf het kloostercomplex, doorgaans inbegrepen bij het ticket. Gratis te bekijken vanaf de buitenkant. Reken op een halfuur. Mooie fotoplek met het klooster boven en het landschap eronder. Op zijn best in de lente en herfst.

Palacios Reales

De koninklijke vertrekken laten twee heel verschillende kanten van het klooster zien. Aan de ene kant zijn er de sobere privevertrekken van Filips II, ingericht zoals een vorst die soberheid hoog had zitten ze wilde. Hier zie je het beroemde venster dat uitkeek op het hoofdaltaar van de basiliek, waardoor de koning vanuit zijn bed de mis kon volgen. In dit deel stierf Filips in 1598, en de ruimte ademt nog die ascetische sfeer.

Daartegenover staan de Bourbon-vertrekken, die de achttiende-eeuwse koningen veel weelderiger lieten inrichten. De muren hangen vol wandtapijten, waarvan een deel geweven is naar ontwerpen van Goya. Het verschil tussen de twee stijlen is groot, en juist dat contrast maakt de rondgang interessant. Je loopt in een paar zalen van de strenge zestiende eeuw naar de pronkzucht van de verlichting.

Het is een goed onderdeel om wat langer bij stil te staan, omdat je hier het dagelijks leven van het hof beter voelt dan in de plechtige basiliek of het pantheon. De vertrekken horen bij de standaardroute door het complex.

Bezoekdetails: Onderdeel van het kloostercomplex, inbegrepen bij het ticket. Reken op een halfuur tot drie kwartier. Let op het venster van Filips II richting het altaar en de Goya-tapijten in de Bourbon-vertrekken.

Pinacoteca en Nuevos Museos

In de zogeheten Nuevos Museos hangt de schilderijencollectie van het klooster, en die is van wereldklasse. Filips II was een fanatiek verzamelaar, en hij bracht veel meesterwerken naar El Escorial. Je vindt er werk van El Greco, onder meer het Martelaarschap van Sint Mauritius, en van de grote Venetianen Titiaan, Tintoretto en Veronese. Ook hangt er werk van Velazquez en een aantal panelen van de Vlaamse schilder Hieronymus Bosch.

De collectie geeft een goed beeld van de smaak en de rijkdom van het Spaanse hof in de zestiende en zeventiende eeuw. Het klooster was lang een soort schatkamer waar de mooiste stukken uit de koninklijke verzameling bijeenkwamen, voordat een deel later naar het Prado in Madrid verhuisde. Wat hier hangt is alsnog indrukwekkend.

Voor liefhebbers van oude meesters is dit een van de hoogtepunten van het bezoek. Neem de tijd, want de zalen vragen erom dat je even gaat staan en kijkt. Het onderdeel hoort bij de gewone route, dus je hoeft er niet apart voor te betalen.

Bezoekdetails: Onderdeel van het kloostercomplex, inbegrepen bij het ticket. Reken op drie kwartier tot een uur. Hoogtepunten zijn El Greco, Titiaan, Tintoretto, Veronese, Velazquez en Bosch. De moeite waard voor liefhebbers van oude meesters.

La Silla de Felipe II

Een paar kilometer buiten het dorp, op een heuvel met uitzicht op het klooster, ligt de Silla de Felipe II, de stoel van Filips II. Het is een in de rotsen uitgehakte zitplaats waar de koning volgens de overlevering kwam zitten om de bouw van zijn klooster gade te slaan. Of dat verhaal klopt is onzeker, maar het uitzicht maakt de wandeling sowieso de moeite waard.

Vanaf dit punt kijk je over het hele complex uit, met de Sierra de Guadarrama erachter. Op een heldere dag is het granieten klooster van hieraf op zijn mooist, en het is een geliefde plek om foto’s te maken. De heuvel ligt zo’n drie kilometer van het centrum, en je kunt er lopend of met de auto komen.

Het is een fijne plek om de stadse cultuur even achter je te laten en in de natuur te zijn. Neem water mee, zeker in de zomer, want er is boven weinig schaduw. Aan het eind van de middag, als de zon laag staat, is het hier het mooist.

Bezoekdetails: Altijd vrij toegankelijk en gratis. Ongeveer drie kilometer van het centrum, te voet of met de auto te bereiken. Reken met de wandeling op anderhalf tot twee uur heen en terug. Weinig schaduw, neem water mee.

Casita del Principe (Casita de Abajo)

Onder het klooster, in de bossen, ligt de Casita del Principe, ook wel de Casita de Abajo genoemd. Het is een neoclassicistisch tuinpaviljoen uit de achttiende eeuw, ontworpen door architect Juan de Villanueva, dezelfde die later het Prado-museum in Madrid bouwde. Het paviljoen werd gemaakt voor de latere koning Karel IV, toen hij nog kroonprins was, als plek om zich terug te trekken.

Het gebouwtje oogt van buiten bescheiden, maar binnen zijn de kabinetten rijk versierd met fijne decoraties, schilderingen en kostbare materialen. Eromheen ligt een aangelegde tuin die op de hoogtijdagen van het hof bij het verblijf hoorde. Het geheel is een aardig contrast met de strakke ernst van het grote klooster: hier draait het om verfijning en ontspanning.

Houd er rekening mee dat de Casita meestal alleen in het hoogseizoen open is, en vaak met beperkte tijden. Check vooraf of het te bezoeken valt, want anders sta je voor een gesloten deur. De wandeling erheen, door het bos onder het klooster, is op zichzelf al aangenaam.

Bezoekdetails: Meestal alleen open in het hoogseizoen, met beperkte tijden; check vooraf. Apart toegangskaartje. Reken op een halfuur tot drie kwartier. Ligt in het bos onder het klooster, een korte wandeling vanaf het centrum.

San Lorenzo de El Escorial en het Real Coliseo de Carlos III

Het dorp zelf is meer dan alleen een aanloop naar het klooster. San Lorenzo de El Escorial heeft brede pleinen, terrassen en aangename straten die zich rond het grote gebouw plooien. De Plaza de la Constitucion is het natuurlijke middelpunt, met cafes waar je na het bezoek aan het klooster kunt neerstrijken. Het is een goed gevoel om hier een tijdje rond te lopen en het dorp op te nemen.

Een verrassing is het Real Coliseo de Carlos III, een van de oudste nog werkende overdekte theaters van Spanje, gebouwd in 1771 in opdracht van koning Karel III. Het is een sierlijk klein theater dat nog steeds voorstellingen programmeert, en als er iets speelt is het de moeite waard om binnen te kijken. Het geeft een mooi beeld van het culturele leven aan het hof in de achttiende eeuw.

Boven het dorp begint het eikenbos van La Herreria, met wandelpaden en de berg Monte Abantos erachter. Dat maakt San Lorenzo tot een aangename uitvalsbasis: cultuur in het dorp, natuur op loopafstand. Wie blijft slapen, merkt dat het dorp ’s avonds, als de dagjesmensen weg zijn, een heel andere, rustigere sfeer krijgt.

Bezoekdetails: Het dorp is altijd vrij toegankelijk. Het Real Coliseo de Carlos III is te bezoeken tijdens voorstellingen; check het programma. Reken op een uur voor een rondje door het dorp. La Herreria begint op loopafstand boven het centrum.

Reistips voor El Escorial

Beste tijd om El Escorial te bezoeken

De lente en de herfst zijn het prettigst. In mei, juni, september en begin oktober is het overdag aangenaam warm en is het complex druk maar niet overvol. El Escorial ligt op ruim duizend meter hoogte tegen de Sierra de Guadarrama, dus het is hier altijd een paar graden koeler dan in Madrid. In de zomer is dat een voordeel: als het in de hoofdstad richting de vijfendertig graden gaat, blijft het hier dragelijker. Het klooster is binnen sowieso koel. De winter kan koud en helder zijn, met af en toe sneeuw op de bergen, wat het granieten complex juist fotogeniek maakt. Kom je in de zomer, ga dan vroeg, want de wachtrij bij de kassa loopt in de loop van de ochtend op.

Vervoersopties van en naar El Escorial

Het makkelijkst kom je hier vanuit Madrid. De cercania-trein lijn C-3 rijdt vanaf Atocha en Chamartin naar station El Escorial in ongeveer een uur. Let op dat dat station in het lager gelegen buurdorp ligt, dus vanaf daar pak je nog de stadsbus omhoog naar het klooster, of je loopt het in zo’n twintig minuten. Wie liever direct bij het klooster uitstapt, neemt de bus: lijnen 661 en 664 vertrekken vanaf busstation Moncloa in Madrid en zetten je vlak bij het Real Monasterio af. Met de auto rijd je via de A-6 en de M-600 in drie kwartier, maar parkeren in het dorp is in het hoogseizoen een crime, dus de trein of de bus is meestal handiger. De dichtstbijzijnde luchthaven is Madrid-Barajas (MAD).

Praktische tips

Koop je ticket voor het klooster online of kom vroeg, want bij mooi weer staat er midden op de dag een rij. Trek goede schoenen aan, want je legt binnen meer afstand af dan je verwacht en bij het pantheon daal je een trap af. Fotograferen is in veel zalen niet toegestaan, dus berg je telefoon op de mooiste plekken weg. Combineer de cultuur binnen met een paar uur buiten: de tuinen, de wandeling naar de Silla de Felipe II en het bos van La Herreria zijn allemaal de moeite waard. Door de hoogte koelt het ’s avonds af, ook in de zomer, dus neem een extra laag mee. En blijf je slapen, dan ontdek je het dorp op zijn rustigst, als de bussen met dagjesmensen weer richting Madrid zijn.

Accommodatie in El Escorial

Het aanbod in San Lorenzo de El Escorial is overzichtelijk maar gevarieerd, met een paar hotels in het hogere segment en een handvol kleinere hotels en pensions in het dorp. Rond het klooster en de Plaza de la Constitucion vind je sfeervolle adresjes op loopafstand van de hoofdattractie, handig voor wie ’s avonds van de rust in het dorp wil genieten. Wie meer comfort zoekt, kan kijken naar de grotere hotels aan de rand van het dorp, vaak met parkeerplaats en uitzicht op de bergen. Omdat veel mensen El Escorial als dagtrip vanuit Madrid doen, is overnachten vaak betaalbaarder dan je zou denken, zeker doordeweeks en buiten het hoogseizoen. Een kamer met zicht op het klooster of de Sierra de Guadarrama is een aangenaam extraatje.

Restaurants in El Escorial

Je zit in het binnenland van Castilie, en de keuken is daarop ingesteld: vlees, stevige schotels en gerechten die je warm houden in een streek waar het ’s winters flink kan vriezen. Probeer cocido madrileno, cordero asado en in het jachtseizoen wild. Rond de Plaza de la Constitucion en in de straten achter het klooster zit een rij terrassen waar je goed kunt eten met zicht op het dorpse leven. Sla het lokale gebak niet over.

• Plaza de la Constitucion: Het centrale plein met meerdere terrassen, een goede plek voor een lunch of een borrel na het kloosterbezoek.
• Cocido madrileno: De klassieke kikkererwtenstoofpot met groente en verschillende soorten vlees, in gangen opgediend; bij koud weer een aanrader.
• Cordero asado: Geroosterd lam uit de oven, een specialiteit van het Castiliaanse binnenland.
• Sopa castellana: Knoflooksoep met brood, ei en paprikapoeder, eenvoudig maar verwarmend.
• Cubiletes de El Escorial: Het lokale bladerdeeggebakje, samen met zoete amandelkoekjes te koop bij de bakkers in het dorp.

Dagtrips vanuit El Escorial

Valle de los Caidos / Valle de Cuelgamuros

Op ongeveer negen kilometer ligt het Valle de Cuelgamuros, vroeger bekend als het Valle de los Caidos. Het is een enorme in de rots uitgehakte basiliek met daarboven een betonnen kruis van bijna honderdvijftig meter hoog, gebouwd tussen 1940 en 1959 onder het regime van Franco. Het is een beladen en controversiele plek, met een geschiedenis die nog altijd discussie oproept in Spanje. Indrukwekkend van schaal, maar het loont de moeite om vooraf wat over de achtergrond te lezen, zodat je begrijpt wat je ziet.

Madrid

Madrid ligt op ongeveer vijftig kilometer en is met de cercania-trein of de bus in iets meer dan een uur te bereiken. De hoofdstad heeft genoeg voor meerdere dagen: het Prado met zijn schilderijencollectie, het Koninklijk Paleis, de parken en de tapasbars in de oude wijken. Wie in El Escorial overnacht, doet Madrid makkelijk als dagtrip. Zie ook Madrid voor meer informatie.

Avila

Avila ligt op zo’n zestig kilometer en is een van de mooist bewaarde ommuurde steden van Spanje. De complete middeleeuwse stadsmuur loopt nog helemaal rond het oude centrum, en je kunt er een eind overheen lopen. De stad is verbonden met de heilige Teresa van Avila en heeft een ingetogen, geestelijke sfeer. Avila staat op de UNESCO-werelderfgoedlijst. Zie ook Avila voor meer informatie.

Segovia

Segovia ligt op ongeveer vijftig kilometer over de Sierra de Guadarrama, en de rit erheen is op zich al mooi. De stad is wereldberoemd om haar Romeinse aquaduct, dat dwars door het centrum loopt, en om het sprookjesachtige Alcazar dat boven de rotsen uitsteekt. De gebraden speenvarken hoort er ook bij. Een dagtrip is genoeg om de hoogtepunten te zien. Zie ook Segovia voor meer informatie.

Sierra de Guadarrama

Het nationale park Sierra de Guadarrama begint praktisch achter het dorp. Het bos van La Herreria onder het klooster en de top van Monte Abantos erboven zijn goede plekken voor een ochtend in de natuur. Er lopen wandelroutes van alle niveaus, en in de lente en de herfst, als het niet te warm is, is het er op zijn mooist. Een fijne aanvulling op de cultuur in het dorp.

Conclusie

El Escorial draait om een gebouw, maar wat voor een gebouw. Het Real Monasterio is een van de markantste bouwwerken van Spanje, een granieten klooster-paleis waarin de basiliek, de koninklijke bibliotheek, het pantheon van de koningen en een collectie oude meesters samenkomen. Veel mensen doen het als dagtrip vanuit Madrid, en dat kan prima, maar wie blijft slapen ontdekt ook de tuinen, het overdekte theater, de bergen en de rust die over het dorp valt als de bussen weg zijn. Het is geen lichte vakantieplek, en het kloosterbezoek vraagt wat tijd en aandacht. Maar voor wie het keizerlijke Spanje van Filips II wil zien, op een steenworp van Madrid en Avila en Segovia, is dit een van de logischste stops van het binnenland.

Veelgestelde Vragen