Mooiste bezienswaardigheden in Aranjuez - Wat te doen in Aranjuez?

Ontdek de beste bezienswaardigheden in Aranjuez

Aranjuez ligt op vijftig kilometer ten zuiden van Madrid, waar de Tajo en de Jarama samenkomen. Eeuwenlang was het de koninklijke lenteresidentie van de Spaanse vorsten, en dat zie je nog overal: een uitgestrekt paleis, honderden hectaren tuin, een planmatig aangelegde achttiende-eeuwse binnenstad en een rivier die het gebied groen houdt. In 2001 zette UNESCO het hele cultuurlandschap op de werelderfgoedlijst. Vanuit Madrid is het een van de aantrekkelijkste dagtrips in Centraal-Spanje.

Inleiding tot Aranjuez

Aranjuez ligt in het zuiden van de regio Madrid, in een vruchtbare vlakte aan de Tajo, de langste rivier van het Iberisch schiereiland. De stad telt rond de zestigduizend inwoners en wijkt sterk af van het dorre Castiliaanse land eromheen: door irrigatiekanalen vanaf de zestiende eeuw veranderde de omgeving in een groene oase met tuinen, boomgaarden en akkers vol aardbeien en asperges. De kern van een bezoek is het Koninklijk Paleis met zijn tuinen, maar de oude stad is zelf een planmatige achttiende-eeuwse aanleg met brede lanen en lage Bourbon-gevels. Voor Nederlandse reizigers is het vooral een dagtrip vanuit Madrid, met de trein op een halfuur tot driekwartier; wie meer tijd neemt, pakt ook de Casa del Labrador en de Casa de Marinos mee.

Achtergrond en geschiedenis van Aranjuez

Aranjuez werd koninklijk in de zestiende eeuw. Felipe II liet er vanaf 1560 een buitenverblijf bouwen, met Juan Bautista de Toledo en later Juan de Herrera als architecten, en legde meteen de eerste tuinen aan de Tajo aan. Onder de Bourbons kreeg de stad vanaf de achttiende eeuw haar huidige schaal: Felipe V breidde het paleis fors uit, en na een brand in 1748 werd het onder Fernando VI en Carlos III voltooid in strenge classicistische vorm. Carlos III liet bovendien de hele stad aanleggen volgens een raster van rechte straten, een van de zeldzame stadsuitlegplannen uit de Spaanse Verlichting.

Rond 1800 was Aranjuez een centrum van politieke macht. In maart 1808 vond hier de Motín de Aranjuez plaats, een volksopstand die Carlos IV tot troonsafstand dwong ten gunste van Fernando VII, kort voor de Onafhankelijkheidsoorlog tegen Napoleon. De spoorlijn Madrid-Aranjuez, een van de eerste van Spanje, opende in 1851. In 1939 schreef de blinde componist Joaquín Rodrigo zijn Concierto de Aranjuez, geïnspireerd door de tuinen, en in 2001 erkende UNESCO het cultuurlandschap als werelderfgoed.

De top 10 bezienswaardigheden in Aranjuez

Palacio Real de Aranjuez

Het Palacio Real is voor de meeste bezoekers de reden om te komen. Het paleis is opgetrokken in lichte gele en rode steen, drie verdiepingen hoog, met een centrale binnenplaats en twee zijvleugels. Het is vooral achttiende-eeuws werk van Felipe V, Fernando VI en Carlos III, op de fundamenten van het Habsburgse jachtverblijf van Felipe II en Juan de Herrera; een brand in 1748 vernielde veel oudbouw, en wat erna verrees is het strenge classicisme aan de Plaza de las Parejas. Binnen loop je over de bel-etage langs de troonzaal en de Salón de Espejos. Twee zalen zijn uniek voor Spanje: het Gabinete de Porcelana, volledig bekleed met porselein uit de fabriek van Buen Retiro, en het neo-Moorse Salón Árabe, dat verwijst naar de Salón de Embajadores van het Alhambra. Het paleis valt onder Patrimonio Nacional, met vaste gratis uren voor EU-burgers.

Bezoekdetails: Dinsdag tot zondag geopend, maandag gesloten. Bescheiden toegangsprijs, gratis op woensdag- en donderdagmiddag voor EU-burgers. Reken op anderhalf uur.

Jardín de la Isla

De Jardín de la Isla is de oudste tuin van Aranjuez, direct naast het paleis en ingeklemd tussen twee armen van de Tajo. Felipe II liet hem in de tweede helft van de zestiende eeuw aanleggen op een natuurlijk eiland; het scheidende kanaal is deels gegraven om de illusie van een echt eiland te versterken, en het is een van de oudste renaissancetuinen van Spanje. Lanen met hoge platanen lopen naar pleintjes met barokke fonteinen, zoals de Fuente de Hércules, tussen vakken met buxus, rozen en gazon. Gratis toegankelijk, ook zonder paleisticket.

Bezoekdetails: Gratis toegankelijk, van zonsopgang tot zonsondergang, met beperkte winteruren. Reken op een uur.

Jardín del Príncipe

De Jardín del Príncipe is met honderdvijftig hectare de grootste tuin van Aranjuez, langs de rechteroever van de Tajo ten oosten van het paleis. Hij werd eind achttiende eeuw aangelegd in opdracht van de latere Carlos IV, in de landschappelijke Engelse stijl; vandaar de naam, van de prins. Anders dan de strakke Jardín de la Isla is dit een tuin van wandelpaden, vijvers en bosachtige vakken, met een Chinees paviljoen en een Casa del Pescador langs het water. Aan het oostelijke uiteinde staan de Casa del Labrador en de Casa de Marinos, beide alleen met rondleiding en eigen ticket te bezoeken.

Bezoekdetails: Tuin gratis, van zonsopgang tot zonsondergang. Reken op anderhalf tot twee uur, een hele middag met Casa del Labrador en Casa de Marinos.

Casa del Labrador

De Casa del Labrador aan het oostelijke uiteinde van de Jardín del Príncipe is een van de minst bezochte parels van Aranjuez. De naam betekent letterlijk boerenhuis, maar binnen is er niets rustieks aan: het is een rijk versierd neoklassiek lustverblijf, in opdracht van Carlos IV gebouwd in het laatste decennium van de achttiende eeuw en voltooid rond 1803, dat de koning als pied-à-terre gebruikte. Achter de sobere gevel horen de zalen tot het rijkste interieur van de Spaanse koninklijke architectuur, met wanden van zijde en ingelegd hout, grotesken en platina-ingelegde tafels. Het huis is alleen met rondleiding te bezoeken en het aantal plekken is beperkt, dus reserveren is aan te raden.

Bezoekdetails: Alleen met rondleiding, beperkte uren, doorgaans dinsdag tot zondag. Apart ticket. Reken op drie kwartier plus de wandeling of rit door de tuin.

Jardín del Parterre

De Jardín del Parterre ligt aan de noordkant van het paleis, tussen de hoofdgevel en de Plaza de las Parejas. Hij werd in 1727 in opdracht van Felipe V ontworpen door de Franse ingenieur Etienne Marchand in geometrische Franse barokstijl, met rechte lanen, geknipte buxushagen en symmetrische bloemvakken. Het pronkstuk is de Fuente de Hércules y Anteo, een negentiende-eeuwse fontein met een beeldengroep van Hércules die de reus Anteo optilt. In mei staan de rozen op hun best, in september de dahlia’s. Gratis toegankelijk.

Bezoekdetails: Gratis toegankelijk, van zonsopgang tot zonsondergang. Reken op een halfuur.

Plaza de Parejas en Calle del Príncipe

De oude stad van Aranjuez is geen middeleeuws gegroeid weefsel maar een geplande achttiende-eeuwse uitleg. Onder Fernando VI en vooral Carlos III kwam ten zuiden en oosten van het paleis een raster van rechte straten met enkele monumentale pleinen. De Plaza de Parejas is het scharnierpunt: een groot, langgerekt plein direct ten zuiden van het paleis, waar in de achttiende eeuw ruiterspelen voor het hof werden gehouden. Vanaf hier loopt de Calle del Príncipe rechtuit door de stad, geflankeerd door lage gevels in roze en geel; aan deze straat liggen de meeste cafés, restaurants en winkels. Het laat zien dat Aranjuez een complete koninklijke stad is.

Bezoekdetails: Altijd vrij toegankelijk. Reken op een uur voor een rondje door de oude stad.

Iglesia de San Antonio en Plaza de San Antonio

De Plaza de San Antonio is na de Plaza de Parejas het belangrijkste plein van de geplande stad: langgerekt en rechthoekig, met arcaden aan twee zijden, door Fernando VI aangelegd als civiel hart van Aranjuez. Aan het oosteinde staat de Iglesia de San Antonio, de paleiskerk die het plein zijn naam geeft, midden achttiende eeuw gebouwd in opdracht van Fernando VI, met een ronde koepel en arcadische galerijen die naar de Italiaanse barok verwijzen. Op het plein staan platanen, banken en fonteinen; tijdens feestdagen is het het decor voor optredens en markten.

Bezoekdetails: Plein altijd vrij toegankelijk. Kerk doorgaans rond de mistijden geopend, ochtend en late namiddag. Reken op twintig minuten tot een halfuur.

Real Casa de Marinos en Museo de Falúas Reales

De Real Casa de Marinos ligt aan de rand van de Jardín del Príncipe, vlak bij de Tajo, en bewaart de koninklijke vaartuigen. In de zeventiende, achttiende en negentiende eeuw had het hof hier een vloot van rijk versierde sloepen en galeien om over de Tajo te varen. Vrijwel al die boten staan nu in het Museo de Falúas Reales, met als pronkstukken de vergulde Falúa van Carlos IV en de gondel die Felipe V uit Napels liet komen; ook de boot van Alfonso XIII staat er. Zo’n verzameling is zeldzaam in Europa. Het valt onder Patrimonio Nacional, met dezelfde gratis uren voor EU-burgers als het paleis.

Bezoekdetails: Dinsdag tot zondag geopend, maandag gesloten. Bescheiden toegangsprijs, gratis op vaste uren voor EU-burgers. Reken op drie kwartier. Goed te combineren met de Casa del Labrador.

Plaza de Toros en Museo Taurino

De Plaza de Toros van Aranjuez is een van de oudste nog werkende stierenvechtarena’s van Spanje. Ze werd in 1797 ingewijd en behoort tot de eerste ronde, gemetselde plaza de toros van het land; daarvoor vonden gevechten meestal op stadspleinen of in houten constructies plaats. De arena ligt aan de zuidrand van de oude stad, tien minuten van het paleis, en is tijdens de feestperiode in mei en september nog in gebruik. Buiten gevechtsuren kun je naar binnen via het Museo Taurino; een rondleiding gaat ook de zandbak op. Wie het stierenvechten afwijst, slaat het over. Als vroeg voorbeeld van dit arenatype hoort het gebouw bij het UNESCO-cultuurlandschap.

Bezoekdetails: Museo Taurino geopend op een aantal vaste dagen, doorgaans woensdag tot zondag, met beperkte uren. Bescheiden toegangsprijs. Reken op een halfuur tot drie kwartier.

Tren de la Fresa

De Tren de la Fresa, de aardbeientrein, is een historisch treintraject tussen Madrid en Aranjuez dat sinds 1984 in de weekenden van het voor- en najaar rijdt. Hij vertrekt vanaf station Madrid Príncipe Pío, soms met een oude stoomlocomotief en soms met een diesel uit het midden van de twintigste eeuw, en doet anderhalf uur over de rit in oude houten wagons. Onderweg lopen gastvrouwen in negentiende-eeuwse kostuums rond met manden vol fresón de Aranjuez, de lokale aardbei waarnaar de trein is vernoemd. Bij aankomst staat een gids klaar voor de wandeling naar het paleis, en in veel pakketten zit de toegang tot het paleis en de Casa de Marinos. Het sluit aan op de spoorlijn Madrid-Aranjuez uit 1851, een van de eerste van Spanje.

Bezoekdetails: Rijdt in de weekenden van het voorjaar (eind maart tot begin juni) en het najaar (september-oktober), met onderbreking in de zomer. Pakket met treinreis, gids en toegangen via Renfe of Patrimonio Nacional. Reken op een hele dag.

Reistips voor Aranjuez

Beste tijd om Aranjuez te bezoeken

April tot juni en september tot half oktober zijn de prettigste maanden, met de tuinen in vol blad of herfsttinten en dagtemperaturen rond de twintig graden. Mei is bijzonder mooi, met bloeiende rozen en het seizoen van de Tren de la Fresa. Juli en augustus zijn heet en droog, vaak ruim boven de dertig graden; december tot februari is koud en soms met nachtvorst, maar rustig in het paleis. Begin september is het levendiger, met de Motín de Aranjuez-herdenking.

Vervoersopties van en naar Aranjuez

Aranjuez is uitstekend verbonden met Madrid. De Cercanías-lijn C-3 vertrekt vanaf Atocha, doet er drie kwartier over en rijdt elk halfuur; de gewone trein is sneller maar duurder. Met de auto ben je over de A-4 in drie kwartier, met ruime, vaak gratis parkeerplaatsen aan de rand van de stad. In Aranjuez zelf is alles te voet bereikbaar; alleen de Casa del Labrador en de Casa de Marinos liggen ver weg, aan het oostelijke uiteinde van de Jardín del Príncipe.

Praktische tips

Het paleis, de Casa del Labrador en de Casa de Marinos van Patrimonio Nacional hebben elk eigen tickets en openingsuren, met gratis uren voor EU-burgers die per gebouw verschillen; de tuinen zijn allemaal gratis. Op maandag is het paleis gesloten. Neem in de zomer water en een hoed mee, en reserveer op zondag een restaurant.

Accommodatie in Aranjuez

De meeste reizigers doen Aranjuez als dagtrip vanuit Madrid, maar overnachten kan goed in en rond de oude stad, op loopafstand van het paleis. Het Parador de Aranjuez zit in een gerestaureerd achttiende-eeuws palacio met een binnentuin en een restaurant met Castiliaanse keuken. Daarnaast zijn er enkele boetiekhotels in oude herenhuizen en middenklassehotels aan de uitvalswegen. ’s Avonds wordt de oude stad rustig en lopen de terrassen aan de Plaza de San Antonio vol. Reserveer ruim vooraf in het hoogseizoen en tijdens de feestperiode begin september.

Restaurants in Aranjuez

De lokale keuken kent een paar specialiteiten. Het bekendst zijn de fresón de Aranjuez, de grote geurige aardbei die in mei en juni op zijn best is, en de espárragos de Aranjuez, asperges van de vruchtbare grond langs de Tajo die al sinds de zestiende eeuw als koninklijk product gelden. Verder eet je hier Castiliaanse stoofschotels, lamsvlees uit de Mancha, faisán de Aranjuez en zoetwatervis uit de rivier.

• Casa José: Toonaangevend restaurant van de regio, groentegericht met eigen moestuin; reserveren vereist.
• La Mina: In een oude tabakszaak met gewelfde stenen plafonds; moderne Castiliaanse keuken.
• Casa Pablete: Klassieke tapas-taberna in het centrum, sinds 1946, bekend om bocadillos de calamares.
• Casa Pablo: Familierestaurant uit 1941 met traditionele Castiliaanse keuken.
• El Rana Verde: Een van de oudste restaurants van Aranjuez (1903), aan de Tajo, met een terras over het water.

Dagtrips vanuit Aranjuez

Madrid

Madrid ligt op nog geen drie kwartier met de Cercanías en is de meest voor de hand liggende uitstap, met het Prado, het Reina Sofía en de koninklijke paleizen.

Toledo

Toledo ligt op ongeveer vijfenveertig minuten rijden ten westen van Aranjuez: een middeleeuwse stad op de heuvel boven de Tajo, met kathedraal, synagogen en oude joodse wijk, het tegendeel van het strakke Aranjuez. Met de auto het makkelijkst; met openbaar vervoer via Madrid.

Alcalá de Henares

Alcala-De-Henares ligt aan de andere kant van Madrid, met de Cercanías via de hoofdstad bereikbaar. De geboortestad van Cervantes heeft haar UNESCO-status om dezelfde reden als Aranjuez: een uniek stedelijk plan, hier rond de oude universiteit.

Chinchón

Chinchón ligt op vijfentwintig kilometer ten oosten van Aranjuez en is een van de mooiste witte dorpen van de regio Madrid, beroemd om zijn bijna ronde Plaza Mayor met houten balkons in drie verdiepingen. Met de auto ben je er in een halfuur; met openbaar vervoer is de verbinding beperkt, dus combineer Aranjuez en Chinchón op één autodag.

Conclusie

In Aranjuez is de Spaanse achttiende eeuw nog goed te zien: een paleis met porseleinen wanden, honderden hectaren tuin, een geplande oude stad en een rivier die het landschap groen houdt. De UNESCO-erkenning gaat dan ook over de samenhang van paleis, tuinen, water en stadsontwerp. Voor Nederlandse reizigers is het een van de makkelijkste dagtrips vanuit Madrid: drie kwartier met de Cercanías, een wandeling naar het paleis en een dag tussen geschiedenis en groen. Wie in de tuinen naar het water luistert, snapt meteen waarom Joaquín Rodrigo hier zijn Concierto de Aranjuez schreef.

Veelgestelde Vragen